Šta je karcinom grlića maternice? Odgovara doktorica Mahira Jahić


Invazivni karcinom grlića materice smatra se bolešću koja se može izliječiti, ali zbog ne redovnih i nekvalitetitnih ginekoloških pregleda, neadekvatne terapije te neodgovornosti pacjentice, ova maligna bolest bilježi značajnu smrtnost. 

Invazivni karcinom grlića materice i dalje se nalazi na vrhu liste najučestalijih malignih tumora žena. Obično je na trećem mjestu, iza karcinoma dojke i kolorektalnog karcinoma, a u zemljama u razvoju na prvom ili drugom mjestu po učestalosti u ženskoj populaciji i čini čak12% svih malignih bolesti žena (Petković, 2004).

 

O karcinomu grlića maternice, razgovarali smo

sa dr. Mahirom Jahić, ginekološke ordinacije 

"Dr. Mahira Jahić iz Tuzle".

P: Koja je prosječna starost žena kod kojih se 

otkriva karcinom grlića maternice?

O: Prosječna starost žena kod kojih se otkriva invazivni karcinom grlića materice je od 48 do 52 godine, a karcinom in situ  (CIN III) 35 godina. Ova razlika u starosnoj distribuciji između karcinoma in situ i invazivnog karcinoma grlića materice pripisuje se mogućem latentnom periodu koji je potreban za progresiju od intraepitelijalne do invazivne forme ovog oboljenja (Piver, 1989).


P: Da li je uzrok karcinoma grlića maternice poznat i koji su njegovi  faktori rizika?

O: Uzrok nastanka invazivnog karcinoma grlića materice nije poznat. Dobro je proučen tok nastanka malignih promjena kroz čitav spektar preinvazivnih stanja (cervikalnih intraepitelijalnih lezija, tako da su faktori rizika za invazivni karcinom isti kao i oni za preinvazivne lezije i to su:
  • Genitalne infekcije
  • Hemijska karcinogeneza
  • Imunosupresija
  • Seksualne navike
  • Faktori vezani za muškog partnera
  • Način života.

Infekcija predstavlja najveći faktor rizika za nastanak invazivnog karcinoma grlića materice. Prema nadražajnoj teoriji, karcinom će se javiti poslije čestih kontakata grlića sa nekim kancerogenim agensom, tokom višegodišnjeg perioda. Još 1950. godine Gagnon je skrenuo pažnju na osnovnu ulogu cervicitisa u karcinogenezi, jer se maligne promjene uglavnom ne pojavljuju na zdravom organu (Gagnon, 1950). Ove tvrdnje su se zadržale i do danas te u savremenoj literaturi karcinom grlića je udružen sa hroničnim cervicitisom (Perez, 1992). 



P: Koji se etiološki uzročnik karcinoma grlića maternice danas smatra?

O: Danas se smatra da je etiološki uzročnik karcinoma grlića materice Humani papiloma virus (HPV). Prvu pretpostavku da Humani papiloma virusi preneseni spolnim putem mogu dovesti do skvamoznih neoplazija cervikalnog epitela iznio je 1974. godine Zur Hausen (Zur Hausen, 1974).

Danas se infekcija HPV-om smatra najvažnijim događajem u etiologiji invazivnog karcinoma grlića materice. Prisustvo HPV je detektovano u više od 95% slučajeva invazivnog karcinoma i ovaj virus je označen definitivnim karcinogenom, a cervikalni karcinom seksualno prenosivom bolešću (IARC, 1995). 


P: Kako i na koji način nastaje karcinom grlića maternice?

O: Postoje kofaktori ili faktori rizika koji su još potrebni da bi nastao karcinom. Također je moguće da kod različitih žena postoje različite etiologije bolesti. U vezi stim poznata je Asley-eva hipoteza o dvije različite vrste karcinoma grlića materice: jednog sa sporim rastom kome predhode preinvazivne lezije i koji se češće sreću kod mladih pacijentkinja i drugog sa brzim rastom i brzom invazijom, često bez evidentnih prekursornih promjena cervikalnog epitela, koji češće nastaje u starijih žena (Kesić, 2004). 

Smatra se da se u mladih žena nastanak prekursornih promjena karcinom grlića materice može dovesti u vezu sa neposrednim djelovanjem virusa, dok se u starijih nastanak karcinoma može objasniti uticajem virusa na distrofični epitel.





P: Šta je genitalna infekcija Humanim papiloma virusom (HPV) ?

O: Genitalna HPV infekcija najčešća je spolno prenosiva bolest u Sjedinjenim Američkim Državama (Weinstock, 2004). HPV je DNA virus od kojeg je danas poznato više od 200 tipova, a 40 tipova je specifično za anogenitalnu regiju. Što se tiče njihovog malignog potencijala dijele se u tri grupe: niskog onkogenog rizika, srednjeg onkogenog rizika i visokog onkogenog rizika (Ćorušić, 2005). Papiloma virusi imaju jasno izražen tropizam za epitelne stanice kože i sluznica, a najčešće inficiraju epitel spojnice oka, usne šupljine, grkljana, dušnika, jednjaka, mokraćnog mjehura, analnog otvora i genitalne regije i žena i muškaraca pa ih dijelimo na kutane, mukokutane i mukozne.


P: Koji su tipovi HPV  i koja dva biološka oblika postoje?

O: 


GRUPA


TIPOVI HVP

Niski onkogeni rizik


6, 11, 42, 43, 44, 45, 53

Srednji onkogeni rizik


31, 33, 35, 39, 51, 52, 59

Visoki onkogeni rizik


16, 18, 45, 56, 58

Tabela 1. Podjela tipova HPV ovisno o onkogenom potencijalu


Prvi je oblik neproduktivna infekcija HPV-om ili latentna zaraza. U latentnoj zarazi nakon ulaska u stanice virus se stabilizira u episomalnom stanju, a dinamika replikacije prati diobu bazalnih i parabazalnih stanica. U ovoj se fazi ne stvaraju  kompletni virioni te nema karakterističnog citopatskog efekta, a postojanje infekcije HPV-om može se otkriti samo metodom molekularne biologije. Drugi oblik infekcije HPV-om jesteproduktivna virusna zaraza. U tom slučaju virusna DNK replikaciju zbiva neovisno o diobi ćelija domaćina. Stvara se velika količina virusne DNA, kao i čitavih viriona. Takva se virusna replikacija obično događa u ćelijama intermedijarnog i superficijalnog sloja. 



P: Koje vakcine predstavljaju primarnu infekciju HPV?

O: Profilaktičke vakcine predstavljaju mogućnost primarne prevencije kako HPV infekcije tako i njenih posljedica. Trenutno postoje dvije vakcine za primarnu prevenciju HPV infekcije, bivalentno koje djeluje na HPV tipove 16 i 18 kao dva najznačajnija tipa HPV koji se povezuju sa oko 70% slučajeva karcinoma grlića, te kvadrivalentno cjepivo koje pored 16 i 18 svoju imunološku profilaksu proširuje još na tipove 6 i 11 koji su uzročnici više od 90% kondiloma genitalne regije.


Bivalentna vakcinaje pokazala visoki stepen zaštite kod HPV tipa 16 i 18 te 45 koji je genetski povezan sa tipom 18, te tipa 31 koji je povezan sa tipom 16. Kvadrivalentna vakcina predstavlja rekombinantnu vakcinu (ne sadrži živući virus). Način djelovanja vakcine je putem L1 proteina. L1 protein se inače nalazi na kapsuli ili kapsidi virusa. Kvadrivalentna vakcina sadrži prečišćeni L1 protein za 4 tipa virusa. Načinjen je od gljivica koje su dobile gen (DNA) kako bi bile u mogućnosti producirati L1 protein. 


Oni su uključeni u takozvani VLP (Virus like particles) koji svojom strukturom izgledaju kao HPV kako bi ih organizam lakše prepoznao. Nakon injiciranja vakcine, imunološki mehanizam organizma počinje proizvoditi antitijela protiv ciljanih L1 proteina, koji se nalaze na HPV-u te dolazi do razaranja virusa nakon ekspozicije. Vrlo je važno napomenuti da dosadašnji rezultati učinkovitosti kvadrivalentne vakcine  ne govore u prilog zaštite imunizacijom kod žena koje su primile vakcinu, ali su već bile inficirane jednim od četiri tipa HPV za koje se provodi imunizacija.




P: Koji su načini imunizacije i koliko traje zaštita nakon imunizacije te zaštita od ostalih tipova HPV-a?

O: Imunizacija kvadrivalentnom vakcinom provodi se kroz tri doze vakcinisanja na dan 0, nakon 2 te 6 mjeseci. Po dosadašnjim prezentiranim rezultatima praćenja titra antitijela, te objavljenim radovima, potvrđeno je petogodišnje trajanje imunizacije (Sylvester, 2006).


P: Kako su provođenja imunizacije te uticaj na postojeće programe probira za karcinom grlića materice u Bosni i Hercegovini?

O: Uvođenje profilaktičke imunizacije neće značajnije uticati  na dosadašnje programe probira i sekundarne prevencije karcinoma grlića materice. Bosna i Hercegovina treba biti potaknuta da napravi nacionalni program prevencije karcinoma grlića materice, jer u svim zemljama našeg okruženja znatna sredstva se izdvajaju za ovakve programe. Programi probira primijenjeni u našoj zemlji uz razumno seksualno ponašanje i dalje su na vrlo važnom mjestu u dijagnostici i liječenju karcinoma grlića materice, te sve žene unatoč imunizaciji moraju redovno raditi PAPA test.





Za termine ili neka pitanja, kontaktirajte nas na broj telefona: 035/ 258-450 ili 061/ 100-195.

Adresa: Barok, Trg Slobode, 75000 Tuzla, BiH.

                                                                          Dobrodošle.


Razgovarala: Mediha Horić Aličić

Instagram