Kako prepoznati depresiju?


S vremena na vrijeme, svako od nas može osjetiti depresivno raspoloženje: tugu, patnju, bol, pesimizam, pad energije koje može potrajati nekoliko sati, dana a ponekad osoba može osjetiti i blaže depresivno raspoloženje.
Nakon smrti bliske osobe ili ako je osoba teško bolesna, faza tugovanja može uključiti simptome koji su slični depresiji. Normalno tugovanje se vremenom smanjuje, rana zarasta i osoba uspijeva naći smisao života bez voljene osobe. Međutim, ako patnja ne prolazi, može doći do razvoja depresije. Većina ljudi će u životu proći kroz "filozofske faze". U takvim fazama se bavimo pitanjima života i smrti, smislom, vrijednostima, želimo da proniknemo u tajne ljudske patnje, egzistencije, gubitka, besmisla. Možemo promišljati o ratovima, nasilju, nepravdi, nejednakosti, ljubavi, religiji, odnosima, opstanku planete, bolestima. 
Da li ste znali da su profesije novinara i advokata jedne od najrizičnijih za razvoj depresije?

Smatra se da se to događa kod onih advokata i novinara kojima su vrijednosti poštenja i istine jedne od najvažnijih. Nerijetko, u svom poslu se oni moraju koristiti lažima, obmanama kako bi se novine bolje prodavale ili kriminalac oslobodio. Međutim, upravo depresivno raspoloženje može biti ono što će podstaći osobu na promjenu posla.
Ako duže živimo suprotno svojim vrednostima, ako smo postavili previsoke ili preniske ciljeve koji nisu izvorno naši, živimo površno, dosadno i prazno, depresivno raspoloženje će nas navesti da zastanemo, usporimo i promislimo o svom životu i vrijednostima, te napravimo neke promjene. 




Naime, ako nas depresivno raspoloženje podstakne na uviđanje teškoća u načinu života, ciljevima, vrijednostima i kao rezultat toga nas pokrene na promjene, onda će naše neraspoloženje proći i zaštitna funkcija depresije je ispunjena.
Zato je važno znati i razumeti razlike između depresivnog raspoloženja, depresivnih epizoda i depresivnog poremećaja.
Pa da pojasnimo:
Depresivno raspoloženje - promjena raspoloženja u  pravcu snižavanja. Osoba ima subjektivno osećanje tuge ili praznine. Može se javiti kao emocionalna reakcija na značajan gubitak. 
Depresivna epizoda - sindromalno stanje sa izrazitim vegetativnim, kognitivnim i bihejvioralnim promjenama. Skup simptoma:
  • Depresivno raspoloženje (osjećanje tuge ili praznine)
  • Gubitak interesovanja ili zadovoljstva (anhedonija)
  • Gubitak porast težine / apetita
  • Nesanica / pretjerano spavanje
  • Psihomotorni nemir / usporenost
  • Umor / gubitak energije
  • Osjećaj bezvrijednosti / osjećanje krivice 
  • Smanjena koncentracija / neodlučnost
  • Učestale misli o smrti / ideje o samoubistvu

Major depresivna epizoda: 

1) mora trajati najmanje dvije nedjelje 
2) mora imati barem 5 od 9 simptoma 
3) jedan od simptoma mora biti ili depresivno raspoloženje ili gubitak interesa i zadovoljstva.
Depresivni poremećaji - poremećaji raspoloženja koji obuhvataju jednu ili više depresivnih epizoda. 
Ovdje bih napomenula i distimično raspoloženje koje odlikuje hronično depresivno raspoloženje koje traje veći dio dana tokom barem 2 godine. 

Tokom te dvije godine više je dana s depresivnim raspoloženjem, dok je osoba depresivna prisutna su dva ili više simptoma: 

1) slab apetit ili prejedanje, 

2) nesanica ili preterano spavanje, 

3) gubitak energije ili umor, 

4) nisko samopoštovanje, 
5) gubitak koncetracije ili teškoće pri donošenju odluka, 
6) osjećaj beznađa.
Kao posljedica depresije, mogu se javiti problemi u svakodnevnom funkcionisanju, i to u pogledu loše komunikacije sa članovima porodice, nefunkcionalno roditeljstvo, loše rješavanje životnih problema. 




U odnosu na članove porodice koji ne boluju od depresije, depresivne osobe su češće nezaposleni, imaju niža primanja, rjeđe napreduju i češće se razvode.
Nažalost, statistika nam ukazuje da oko 15% depresivnih pacijenata izvrši samoubistvo. 

Faktori rizika su: veći broj prethodnih pokušaja samoubistva, duže trajanje depresivne epizode, suicidalne ideje na prijemu, unipolarni poremećaj, socijalna izolacija, osećaj beznadežnosti, muški pol. Depresija se češće javlja kod žena, ali čak četiri puta češće depresivni muškarci izvršavaju suicid.
Bekov inventar depresivnosti je razvijen kako bi psihoterapeuti i klijenti mogli da prate stanje, i poboljšanje. Dostupan je svima, i ako imate rizične skorove onda je potrebno da se obratite psihoterapeutu odnosno psihijatru, u slučaju potrebe antidepresiva. 
Prosječno trajanje neliječene depresivne epizode je od 3 do 11 meseci, dok se oko 60% liječenih oporavi u roku od 6 mjeseci. Vraćanje simptoma je najčešće u toku prvih 6 mjeseci nakon oporavka. 
U slučaju depresivne epizode i depresivnog poremećaja, poželjno je potražiti pomoć psihoterapeuta.

 Piše: Bojana Obradović

Bojana Obradović radi kao terapeut u Savjetovalištu Entera u Beogradu, Pop Lukina 20. Završila je osnovne studije kliničke psihologije, master studije psihologije rada na Filozofskom fakultetu u Beogradu, i rebt psihoterapeut pod supervizijom je. 2013.godine pokreće volonterski projekat "Pričajmo o tome" koji već tri godine besplatno pruža online psihološku podršku studentima, kao i besplatna predavanja i radionice iz oblasti mentalnog zdravlja. Učestvovala je 2015.godine na V Kongresu psihoterapeuta Srbije sa temom erektilne disfunkcije kod muškaraca, dok se u svojoj master tezi bavila sindrom izgaranja. U svom radu primjenjuje rebt&kbt tehnike. Oblasti rada u kojima ima najviše iskustva su: depresija, anksioznost, napadi panike i panični poremećaj, fobije, strah od letenja, seksualne disfunkcije, problemi u učenju, psihološki sterilitet, asertivnost, problemi prilagođavanja, ljubavni problemi. Radi individualno, sa parovima i vodi terapijske grupe i edukativna predavanja. Saradnik je nekoliko portala koji se bave unapređenjem i očuvanjem mentalnog zdravlja. Posjetite Bojaninu facebook-stranicu.

Instagram